The Saab Way by Gunnar A Sjorgren.

Pierwsze 20 lat historii samochodu Saab

1949-1969

Początki

Historia samochodu Saab może być opowiedziana na wiele różnych sposobów. Książka ta jest jednym z nich, pokazuje jak rok po roku szwedzki samochód ewoluował, oraz jak rozwijały się nowe modele.

Wszystko zaczęło się w Linköping. Podczas pierwszej połowy lat trzydziestych dwudziestego wieku szwedzki przemysł lotniczy był tutaj zlokalizowany – był to raczej mały wyspecjalizowany oddział należący do Aktiebolaget Svenska Järngsvverkstäderna, ASJ (The Svedish Railroad Works). Kiedy strach przed wybuchem wojny zaczął opanowywać całą Europę dla Szwecji stało się sprawa priorytetowa udoskonalenie rodzimego przemysłu lotniczego by mógł on w przyszłości służyć potrzebą armii. To doprowadziło w kwietniu 1937 r. do powstania korporacji zwanej Svenska Aeroplan Aktiebolaget – w skrócie SAAB. Przedsiębiorstwo miało swoją siedzibę w Trollhättan a początkowa działalność była zlokalizowana w zachodniej części tego szwedzkiego przemysłowego miasta. W 1939 r. SAAB przejął ASJ Aircraft Division znajdująca się w Linköping a więc siedzibę tej korporacji oraz działy projektowania i konstrukcji.

Fabryka Saaba w Trollhättan znajdowała się parę mil od centrum miasta, gdzie już od wczesnych dni istniał główny szlak od Skara do North Sea, przez małą wieś Malöga do promu przepływającego przez Göta Älv. Był to obszar bardzo aktywny już od setek lat.

Decyzja o rozpoczęciu prac nad projektem samochodu została podjęta w końcu 1945 r. Prowadzone one były początkowo w Linköping a kierował nimi bardzo zdolny inżyniera Gunnar Ljungström, któremu pomagał sztab złożony z około 20osób. Specjaliści z Saaba nie mieli wtedy żadnych doświadczeń w konstruowaniu samochodu, ale postawiono sobie za cel żeby był on projektem dobrym technicznie, analitycznie oraz innowacyjnym. Skoro zaprojektowano wcześniej samolot to, dlaczego nie samochód?

Owoce pracy konstruktorów gotowe były w lecie 1946 r. Prototyp maski wykonany był z drewna, pomalowany na czarno, lśniący o pływowym kształcie. Całość została zaopatrzona silnikiem o mocy 18 koni mechanicznych i wszystkim, co miało być częścią prawdziwego samochodu – oryginalnego Saaba 92001. Mimo to ten kształt wydawał się mało praktyczny. Nowy projektant Sixten Sason dokonał przeróbki tego modelu, który został zaprezentowany w maju 1947 r. jako model 92002.

Najwcześniejsze szkice były, naturalnie, nieco niezgrabne, ale widać na nich trend. Poniżej przedstawione są także modele wykonane w glinie z 1945 r.

Najwcześniejsze szkice były, naturalnie, nieco niezgrabne, ale widać na nich trend.

Poniższy model to pierwowzór pierwszego prototypu produkowanego na dużą skale. Kształt przypomina samolot z podwiniętymi przez silny wiatr skrzydłami.

Pierwowzór pierwszego prototypu produkowanego na dużą skale

Jak zostało już wspomniane pierwszy próbny model 92002 był dosyć niepraktyczny między innymi z powodu zbyt grubych drzwi. Dlatego też zdecydowano się na znacznie rozsądniejszy numer 2.

Tak oto wyglądał zaprojektowany przez Sasona model, 92002 na którym przez następne 30 lat miały być wzorowane następne modele.

Faktyczna produkcja samochodu zaczęła się w końcu 1946 r. z zakupem specjalnych maszyn. Rozpoczęły się równocześnie też rozmowy z dużym i dobrze znanym przedsiębiorstwem o prawach dystrybucji dla samochodów Saab. Zanim cała produkcja samochodów też ruszyła do Trollhättan trzy próbne samochody zostały uzupełnione. Wszystko zostało musiało zostać sprawdzone i przetestowane. Pierwsze samochody zostały skierowane na blisko 200,000 mil. 10 lipca 1947 r. projekt samochodu Saab został ogłoszony w prasie. Pierwszy z prototypów właśnie został uzupełniony.

Oto jak wyglądał nowy pokazany publiczności Saab

Dziennikarze zostali powiadomieni, że samochód maił napęd na przednie koła i „wyższe” cechy trzymania się drogi. Moc silnika wspomagana była opływowym kształtem i niskim zużyciem paliwa. Maksymalną szybkość określono na 60 mph. Siła pochodziła z dwucylindrowego, dwusuwowy silnika, przejściowo zamontowanego z przodu i rozwijając moc około 25 hp. Samochód miał zostać nazwany Saab 92 i produkcja serii zaczęłaby się w przeciągu około dwóch lat. Sprzedaż w Szwecji po dojściu do porozumienia miała być realizowana przez Philipsons Automobil AB.

Philipsons pokładł w nowych samochodzie duże nadzieje, kiedy zostało zamówione 8 000 jego części i zostało opisane jako „czterokołowy zadaszony pojazd Saab Typ 92”, i zapłacona hojna zaliczka na sfinansowanie całościowego projektu. Podczas przygotowań do produkcji Saabów zamierzano także, aby skorzystać z pomysłów i życzeń przyszłego dystrybutora, w szczególności odnośnie szczegółowych elementów wyposażenia.

Można zaznaczyć również, że Philipsons potrzebował samochodu tej wielkości, klasy i ceny, co Saab, miał plany produkcji czegoś co mogło nazywać się „Phillipin”. Stworzył on jedynie drewnianą makietę tego modelu, ale opuścił ten zamysł na korzyść Saaba.

Szwedzka prasa poświeciła bardzo dużo miejsca nowemu szwedzkiemu samochodowi zaraz po jego odsłonie. Był to wielki wspólny interes. Liczba prospektów wzrosła szybko. Z bliska i daleka, zarówno od osób prywatnych, firm czy instytucji przychodziły zapytania o nowy model samochodu. Niektórzy próbowali obejść listę oczekujących, podczas gdy inni poszukiwali reprezentantów nowego samochodu.

Minęło dwa lata: dwa interesujące, ale wypełnione kłopotami lata, które widziały dojrzewanie projektów oraz jak cały mechanizm produkcyjny stawał się kompletny. Ale nie chodziło wcale o szybkość. Na początku lata 1949 roku, po pierwszym przebiegu testu 20 jednostek mogło zostać wyprodukowane, przy użyciu znaczących ilości serii narzędzi.

Faktyczna produkcja serii zaczęła się w połowie grudnia 1949 roku.

Fabryka w Trollhättan w 1950 roku

Przestrzeń zakładu pracy dla produkcji samochodu w fabryce w Trollhättan mierzyła jakieś 190, 000 stóp kwadratowych (17, 700 metrów kwadratowych) i zawierała pomieszczenia konstrukcyjne, montażowe i lakiernicze oraz wykończeniowe. Oczywiście tempo montażu było raczej powolne. Na początku montowano dziennie trzy do czterech samochodów. Ale Saab nie maił celu szybkiego wzrostu czy stać się natychmiastowo samochodowym gigantem przemysłowym. Na końcu pierwszego roku zostało zbudowane 1 246 samochodów, wszystkie były identyczne i wszystkie były koloru zielonego.

Nadzwyczajne jest to jak dużo oryginalnych części jest faktycznie robionych w zakładach Saaba albo nabywane są półprodukty od szwedzkich dostawców. Importowane części i materiały oblicza się na tylko około 17 % całości Saaba 92’.

To mogło być przykładową jazdą próbną nowego Saaba 92 około roku 1950